Oficjalnie cztery, nieoficjalnie kilkadziesiąt Polek zaraziło się wirusem HIV przez kontakty seksualne z Kameruńczykiem Simonem Moleke Nije. Żadna z nich nie pomyślała o groźbie zakażenia wirusem i jego następstwach. Nic dziwnego - co dziesiątemu Polakowi nadal wydaje się, że zdrowe odżywianie uchroni go przed HIV.

Komar może zakazić?

Pierwsze zakażenie wirusem HIV zdiagnozowano u nas w 1985 roku. Wedle oficjalnych danych od tamtej chwili do dziś zanotowano w Polsce kraju blisko 11 tysięcy zachorowań. 9 tysięcy z tych osób cały czas żyje. To, co mówią oficjalne statystyki, jest jednak tylko ułamkiem prawdziwej skali zjawiska. Według dyrektor Krajowego Centrum ds. AIDS dr Anny Marzec-Bogusławskiej faktyczna liczba osób zakażonych HIV lub chorych na AIDS może sięgać nawet 30 tysięcy. Z grupy wszystkich zakażonych niecałe 2 tysiące zachorowało na AIDS. Prawie połowa z nich zmarła. To jednak znów tylko oficjalne dane. Prawda może być bardziej przerażająca, bo 20 tysięcy zakażonych HIV nie zgłosiło się do lekarza i nie próbowało zatrzymać choroby.

Potwierdza to fakt, o którym mówił profesor Zbigniew Izdebski, komentując przeprowadzone przez siebie i TNS OBOP badania: - Niestety, wiedza znacznej grupy badanych jest mała. Nadal co czwarty Polak jest przekonany, że komar może go zakazić wirusem HIV, a co trzeci, że można zakazić się w toalecie publicznej, co jest oczywiście nieprawdą. Z przeprowadzonych w 2005 roku badań wynika z drugiej strony, że świadomość Polaków jest i tak większa niż podczas poprzednich, z 2001 roku. Wtedy tylko 71% Polaków uznało, że dzięki prezerwatywie zmniejsza się ryzyko zarażenia HIV. Cztery lata później już 95%. To niestety tylko jedna z niewielu zauważalnych pozytywnych zmian w świadomości naszych rodaków.

W Polsce o AIDS mówi się tylko w grudniu

Niestety 13% Polaków nadal uważa, że może zarazić się HIV przez dotyk. 10 na 100 osób myśli, że jest to możliwe przez spożywanie wspólnych posiłków. - Niewiedza wynika z faktu, iż profilaktyka jest coraz mniejsza. W Polsce o AIDS mówi się tylko w grudniu, a problem trzeba nagłaśniać przez cały rok. Dlaczego mówi się mniej, proszę spytać decydentów, to oni dysponują pieniędzmi na takie programy - twierdzi Roman Latoszyński z zajmującej się problematyką HIV/AIDS Fundacji Res Humanae. Niestety aż trzy czwarte przebadanych przez OBOP nie zmieniło nic w swoich zachowaniach seksualnych, aby uniknąć zakażenia HIV. Podobna grupa nigdy nie myślała o tym, aby zrobić sobie test na nosicielstwo wirusa. A przecież wczesne jego wykrycie pozwala na podjęcie terapii, która może nawet nie dopuścić do zachorowania na AIDS.

Nie lepiej jest, jeśli chodzi o stosunek Polaków do zakażonych wirusem HIV. Z badań przeprowadzonych trzy lata temu na zlecenie Krajowego Centrum do spraw AIDS wynika, że tylko połowa zakażonych ma pozytywne kontakty z otoczeniem. W raporcie można przeczytać: Ponad 1/3 badanych ma zakłócone relacje z najbliższą rodziną. Stosunków z matką nie utrzymuje około 15% zakażonych, natomiast z ojcem ponad 20%. Wyraźnie widać, że intensywność kontaktów rodzinnych zależy od płci: kobiety mają lepsze kontakty z najbliższą rodziną niż mężczyźni. Znacznie poważniejsze kłopoty z kontaktem z najbliższymi mają osoby młode. Im starsze, tym mniejszy jest dystans w rodzinie. Wszystko to spowodowane jest właśnie lękiem przed nosicielami wirusa, który w dalszym ciągu jest w polskim społeczeństwie znaczny. W świetle powyższych danych jest on nawet większy, niż deklarują to oficjalnie Polacy.

Nikt nie ma napisane na czole, że jest chory

Wszystko to nie oznacza, że nie można się doszukać pozytywnych zmian w postawach rodaków. Ekspert TNS OBOP Beata Durka powiedziała, komentując badania: - Co bardzo ważne, wraz ze wzrostem świadomości Polaków wzrosła także ich gotowość do opiekowania się kimś bliskim żyjącym z HIV/AIDS. W 2001 r. gotowość do opieki nad taką osobą deklarowało 56% Polaków w wieku 15-49 lat, a w 2005 już 80%. Warto również zwrócić uwagę, że osoby, które zdecydowały się na zmianę swych postaw seksualnych w obawie przed HIV, wybierają najbardziej skuteczne metody. 60% z nich postanowiło być wiernym jednej osobie, 26% zawsze używa prezerwatyw, tyle samo unika przelotnych znajomości, a 16% badanych ma mniej partnerów. Niestety nadal nie jest to zbyt duża grupa. Aż 87% Polaków uważa, że ich zachowania seksualne nie mogą doprowadzić do zakażenia się AIDS.

Roman Latoszyński zwraca również uwagę na fakt, że właśnie dziś powracają dawne przesądy: - W Polsce niestety powracają stereotypy, które mówią o grupach ryzyka. A zakażenie HIV może dotyczyć przecież wszystkich. Na czole nikt nie ma napisane, że jest chory. Dopiero kiedy okazuje się, że sąsiad jest chory, zmienia się nasze nastawienie; widzimy, że może to dotknąć nawet nas. Co ciekawe, to najmłodsi najczęściej zwracają uwagę na groźbę zakażenia HIV i to oni właśnie decydują się na środki mające to ryzyko zmniejszyć. Odsetek osób, które podjęły jakieś kroki w celu zmniejszenia ryzyka zakażenia, waha się od 12% w grupie najpóźniej inicjujących współżycie (24 lata i więcej) do prawie 40% w grupie tracących dziewictwo najwcześniej, czyli w wieku do 16 lat.

Leczenie za 40 tysięcy miesięcznie

Według szacunków ONZ pod koniec 2004 roku na świecie żyło około 40 milionów osób zakażonych HIV lub chorych na AIDS. 2 miliony z nich to ludzie poniżej 15. roku życia. Najwięcej zakażonych lub chorych - prawie 26 milionów - żyje w Afryce subsaharyjskiej. W 2005 roku na świecie odnotowano prawie 5 milionów nowych zakażeń HIV. Wśród tych liczb 600 osób zarażających się HIV co roku w Polsce stanowi niemal niedostrzegalny odsetek. Takie statystyki nie przerażają do momentu, kiedy dotrze się do danych, które mówią, że aż połowa zakażeń w naszym kraju spowodowana jest dożylnym zażywaniem narkotyków. Akcjami promującymi bezpieczne zachowania seksualne da się bowiem powstrzymać tylko część zagrożenia. O wiele trudniej jest zmienić ryzykowne zachowania narkomanów, czyli głównie korzystanie z używanych strzykawek.

I mimo że wśród zakażonych HIV w Polsce narkomanów jest połowa, to właśnie oni najczęściej umierają na AIDS. Wedle obowiązujących w naszym kraju przepisów nie mogą oni podjąć leczenia, dopóki nie zerwą z uzależnieniem. A takie leczenie jest w naszym kraju, jak i w całej Unii Europejskiej bezpłatne. Jego roczny koszt - 40 tysięcy złotych - pokrywa państwo. Taka antyretrowirusowa terapia pozwala zatrzymać namnażanie się wirusa i bardzo obniża jego poziom we krwi. Latoszyński podkreśla jednak: - Informacje o lekach uczyniły spustoszenie w głowach. A one przecież tylko wstrzymują wroga. To jest wyrok odłożony w czasie. Miesiąc temu, w grudniu 2006 roku, oficjalnie wirusem HIV zaraziło się w Polsce 51 osób.